Mesmerizing tango

La Cadena, maart 2011

Parijs anno 1780. Een voornaam gezelschap heeft zich verzameld voor een séance rondom een houten tobbe met ijzeren handvaten. Het is een uitvinding van Franz Anton Mesmer, de Oostenrijkse wonderdokter en pleitbezorger van het ‘dierlijk magnetisme’. Het vreemde meubel dient als geleider voor zijn bijzondere vermogens en maakt het mogelijk meerdere rijke Parijzenaars tegelijkertijd in trance brengen. Ondersteund door esoterische klanken van de glazen harmonica, is het een hypnotische groepsbehandeling avant-la-lettre.

Dat Mesmer zijn medische afstudeeronderzoek goeddeels had geplagieerd en dat hij in Wenen al bekend stond als charlatan, daar vroeg niemand naar. De decadente Fransen lieten zich maar al te graag in een staat van crisis brengen, om na wat spasmen en draaiende ogen te constateren dat men zich toch beter voelde. Weg waren de kleine neuroses en hysterische paniekaanvallen die hen plaagden op hun drukbezette dagen in de paleistuinen en op de salons. Ondertussen broeide het van onvrede bij het volk buiten op straat. Het was de vooravond van de Franse Revolutie.

Inmiddels heeft het volk het zo goed dat ook voor hen klein leed op de loer ligt. In de zoektocht naar het eeuwigdurend geluk kan men begeleiding niet ontberen. En dus rukt het leger aan therapeuten, trainers, coaches en goeroes aan. Zelfs al denk je geen hulp nodig te hebben, bij De Slegte ligt vast een prachtig zelfhulpboek speciaal toegespitst op jou. Want er is altijd wel iets mis of het moet toch nóg beter kunnen, nietwaar? En tango, ja tango is wel een heel bijzonder middel om ons van dagelijkse kwaaltjes en ongelukken te genezen. In Buenos Aires, toch al gevoelig voor hypnotische suggestie vanwege de psychoanalytische inslag, woekert het van danstherapieën en is het al oppassen geblazen voor de tango-chanta (kwakzalver). Voor de echte patiënten is het natuurlijk een mooie alternatieve therapie, die ook door professionele mensenkenners aangewend wordt. Maar wat wortel schiet in Europa is de zelfontplooi hype. In het huidige klimaat, net zo vruchtbaar als mesmerized Parijs, zullen tangogenezing en –zingeving welig tieren. Net als mindfulness – oude boeddhistische wijn in hip ontworpen nieuwe zakken – een weg heeft gevonden naar de geestelijke gezondheidszorg, moet de tango -in een aantrekkelijk westers jasje gestoken- het toch goed doen. Woody Allen vatte deze zeitgeist krachtig samen: “illusions work better than medicines."

Nee, de professionele ‘psy’s’ zijn niet heilig. Hun nadruk op het met degelijk onderzoek aantonen van de werkzaamheid van therapieën heeft vooral veel te maken met de druk die verzekeraars op hen uitoefenen enerzijds en de drang om de eigen psychologische expertise te legitimeren anderzijds. Toch is een sceptische wetenschappelijk houding dé manier om Mesmer en de zijnen te ontmantelen. Ik ben erg kritisch over wetenschappelijke pretenties, maar ik kan het bijzonder waarderen dat veel religieuze dogma’s ermee uit de wereld zijn geholpen en er aan veel volksverlakkerij een einde is gemaakt. De zaak is te blijven waken voor nieuwe doctrines, van sektarisch tot evidence based, waarin mensen hulp wordt aangepraat. Want een zoekend mens is kwetsbaar, ontvankelijk voor suggestie en indoctrinatie.

De verantwoordelijkheid ligt echter ook bij hemzelf. Met een beetje zelfreflectie moet de new-age nakomeling toch inzien dat hij hopeloos decadent is. Misschien heeft iedereen wel recht op leed, hoe groot of klein ook, maar mens, relativeer toch! Je leeft in weelde, is die aanstellerij werkelijk nodig? Tango is een heerlijke afleiding. Maar uit de minder welvarende hoek waar de tango vandaan komt is daar meer aanleiding toe, en toch blijft het een volksdans en wordt het niet louter een elitair speeltje. Niet zo tobben dus, en wees gewaarschuwd voor charismatische geneesheren. Mesmer mag dan verleden tijd zijn, de Societies of Harmony die zijn opvolgers stichtten, bestaan tot op de dag van vandaag.

Categorized Under

Tango Lab

Back To Top +