Tanguera intelectual

La Cadena, December 2010

Yo no quiero que pienses tanto, cumbiera intellectual, zingt Kevin Johansen. De zanger wordt maar ellendig van de cumbiadanseres die over Freud, Lacan en Artaud blijft praten: houd toch op zoveel na te denken! Het is een lachwekkende situatie, want cumbiamuziek is alles behalve intellectueel. Het is platvloers en soms zelfs vulgair, uit het leven in de Latijns Amerikaanse achterbuurten gegrepen. Maar het is de ultieme feestmuziek waarop iedereen losgaat: jong en oud, rijk en arm, belezen of analfabeet.

De tango, de cumbia van het begin van de vorige eeuw, nodigt uit tot intellectualisme. We filosoferen er uren over, beschikken over mooi uitgewerkte tangotheorieën en methodes. Vooral in Europa zijn hoogopgeleide tangueros eerder regel dan uitzondering. Elegantie en beheersing trekken natuurlijk een bepaald publiek, maar tegelijkertijd is tango een intellectuele aangelegenheid zodra deze benaderd wordt door een wiskundige of een cultuurwetenschapper. Een hoofd gevuld met discipline en regelmatigheden maakt van de tango een formule, iets dat moet op een bepaalde manier.

Nu weten we uit ervaring allemaal wel dat ons hoofd eerder in de weg zit dan dat het ons vooruit helpt bij het dansen. Voor degene die zoveel (van zichzelf) moet, staat er een intellectuele rem op de tango. Vaak ontstaat de tragikomische situatie dat hij zodra hij erg zijn best doet veel minder goed danst. Een gevolg van het trachten met het hoofd iets te beheersen dat alleen met het lichaam te begrijpen is. In de wolken ontbreekt het nou eenmaal aan aards bewustzijn. Men zou kunnen concluderen dat men dan beter geen les kan nemen, omdat dat olie op het vuur is van het intellect. Maar om tango te dansen is er juist veel te leren voor de intellectueel. Hoe het hoofd onderdeel is van het lichaam, maar vooral hoe intuïtief of zelfs primitief tango eigenlijk is.

De tango krijgt een intellectuele status, alsof het familie is van het klassiek ballet in plaats van van de samba. En zo begrijpen we tango verkeerd. We spannen ons in van frontale cortex naar beneden. We kijken vanuit een modern en elitair westers perspectief naar een cultureel product van de aarde, aangestampt door de onderklasse van arme gelukszoekers in een verre uithoek in een ver verleden. De straten zijn er nu geasfalteerd en men danst er liever cumbia, murga of salsa. Maar nog steeds is er de ontspanning van voetzool naar boven.

Na allerlei verwoede intellectuele pogingen om de tango te doorgronden, kom ik -al feestend op Afrikaanse ritmes en het scala aan muzikale afstammelingen daarvan- tot de gewaarwording dat tango de grond zelf is. Tango dansen alsof het cumbia is, genieten, loslaten. En wat blijkt? Geef je de aarde meer aandacht, dan geeft ze je elegantie en beheersing terug. Alsof ze in al haar wijsheid zachtjes tegen me zingt: ‘Ik wil niet dat je zoveel nadenkt, tanguera intelectual’.

Categorized Under

Tango Lab

Back To Top +