Firulete-floor (ter ere van de lente daar)

Firulete is lunfardo voor een versierinkje. Het is een
beetje een denigrerende term, alsof het nutteloos is, maar de esthetiek wordt
niettemin onderkend. Het woord is afgeleid van florete, wat bloemetje betekent
in het Galicisch. Veel woorden in het lunfardo kennen hun oorsprong in de taal
van de immigranten uit Galicië of uit Italië.

Lunfardo is de taal van de tango. Nog zo’n typisch voorbeeld
van de immigrantencultuur in Buenos Aires. In de teksten tiert het welig van de
firuletes en andere lunfardismen. Een woord dat niet te vermijden is in de
tango is ‘flor’. Er zijn zoveel tangos waarin de bloem figureert, dat de
tangozoekmachine op tilt slaat en vraagt naar andere zoektermen. Waar het gaat
over liefde en melancholie duikt ‘flor’ op. Er zijn niet alleen tangos van
bloemen, maar ook bloemen van tangos. ‘Es un flor de tango’ is een populaire
manier om ‘het is een pracht van een tango’ te zeggen.

‘Es un flor de barrio’, kan je ook zeggen, bijvoorbeeld over
mijn prachtbuurt Almagro. Mi barrio wordt niet alleen bezongen als barrio de
tango, maar staat ook bekend om haar bloemen. Een paar straten verderop is het
bloemenmarktje, een van de meest kleurrijke plekjes van Buenos Aires. Maar in
de tango betekent flor niets slechts bloem, de bloem is een metafoor voor mooie
dames. Zo worden ook de mooie dames bezongen. Iedere keer als er over ‘flor’
gezongen wordt dan voel ik me aangesproken, kan het niet helpen. Worden de
flores de Almagro geroemd, dan gloei ik een beetje. Een betere naam had ik als
tangodanseres niet kunnen hebben. Met een bloem in mijn haar, als echte
Arrabalera, op de dansvloer klopt het helemaal. Dan beginnen mijn voeten
vrolijk hun eigen leventje te leiden en trekken ze een spoor van firuletes over
de vloer. Firuletes zijn de mooie kokette bewegingen van de benen tijdens het
tangodansen, de schoonheid van de tango waar de leider geen controle over
heeft. Het is mijn versierwerk, mijn ambacht.

Het typische ambacht uit Buenos Aires heet ‘fileteado porteño’,
het zijn de bloemetjes en arabesquen, de firuletes op de gevels die de
identiteit van de stad inkleuren. Fileteado vind je in de typische restaurants,
in de bussen, op CD-hoesjes. Een vriend van mij wil de saaie witte Obelisco
versieren met fileteado, ik vind het een prachtplan, maar het is moeilijk te
realiseren. Tot die tijd beschildert hij de huid van tangodanseressen.
Afgelopen maandag was ik eindelijk aan de beurt om versierd te worden met
fileteado. Met een enorme bloem, een pracht van een firulete in mijn
hals/decolleté klopte het helemaal. Nog nooit was ik zo Florteña.

Het is bizar hoe ik me kan identificeren met deze stad, met
mijn buurt, met de tango, als immigrante, als danseres, als Flor, het klopt gewoon.
Maar zoals er tekenen en metaforen en symbolen te vinden zijn die me zeggen dat
ik moet blijven, zijn er ook die me zeggen dat het tijd is om terug te gaan
naar Nederland. Als firulete voel ik mij soms wat nutteloos hier, de passieve
rol is mij niet uitdagend genoeg en de schoonheid te weinig diepgaand. En de
bloemenwinkels heten hier niet voor niets ‘La Holandesa’, want bloemen, zo weet
men hier, komen uit Nederland….

Als je iets leert van Argentinië, is het dat een mens
flexibel is, dat men zich aanpast aan de context en dat er altijd wel iets is
om je mee te identificeren. Wat je ook leert is dat identiteit belangrijk is, niet
als iets vasts, maar als iets vloeibaars, als iets dat je stuwt en aantrekt.
Argentijnen zijn erg trots op hun culturele identiteit en tegelijkertijd erg
zoekende. Zijn we nou Europees of Latijns-Amerikaans? Wat je leert van Argentinië
is dat het niet het een of het ander is, maar allebei. Identiteit is gedeeld én
individueel, het is zoeken én vinden, het is zijn én worden. Floor zijn in
Nederland, misschien klopt dat toch ook wel, als ik maar met woorden en voeten
firuletes kan blijven draaien.

Categorized Under

Florteña

Back To Top +